Vogelknop instellen op de Sony RX10 V: handig of niet?

De Sony RX10 V is een zeer geavanceerde camera met enorm veel mogelijkheden. Dat is een voordeel, maar kan de bediening ook ingewikkelder maken. Zeker bij vogelfotografie wil je soms razendsnel kunnen reageren.

Ik fotografeer zelf sinds 2019 met Sony en werk onder andere met de Sony A1 II en A9 III. Juist bij actie vind ik het belangrijk dat een camera snel en logisch te bedienen is. Je wilt niet eerst allerlei instellingen moeten veranderen terwijl het moment zich voor je neus afspeelt. Met mijn bediening hoef ik helemaal niet meer door het menu en zeer zelden een keer door een snelmenu. Heel fijn werken, vaak scherpe foto's en weinig missen.

Gelukkig kan je de Sony RX10 Mark 5 behoorlijk naar je eigen hand zetten. Knoppen zijn aanpasbaar en er zijn verschillende manieren om instellingen snel op te roepen.

Een interessante mogelijkheid is wat online ook wel de ‘vogelknop’ wordt genoemd. Maar wat is deze vogelknop precies? En is zo'n knop echt de beste manier om vogels te fotograferen?

Ontvang Gratis Sony RX10 V E-Book

Gratis het E-book voor RX10 V DOWNLOADEN >> (klik op de gele tekst). 10 Instellingen, 25 Blz. speciaal voor RX10 V. Zo start je met goede instellingen, ook voor vogels.

VIDEO: start met zelf instellen van je RX10 V. Dit is het beste.

Wat is de vogelknop?

‘Vogelknop’ is geen officiële benaming van Sony. De term wordt soms gebruikt door mensen die een aantal instellingen hebben aangepast die gemiddeld genomen vaak werken voor vogels. Als je die instellingen dan toewijst aan een eigen knop en die inhoudt, dan worden die toegepast.

Het bijzondere is dat de geregistreerde instellingen alleen actief zijn zolang je de betreffende knop ingedrukt houdt. Ze overrulen op dat moment een aantal van je huidige instellingen.

Laat je de knop los? Dan krijg je je oorspronkelijke instellingen weer terug.

Hoe werkt de vogelknop?

Stel dat je rustig een stilstaand onderwerp fotografeert en plotseling een vogel voorbij ziet vliegen.

Voor een vliegende vogel wil je waarschijnlijk andere instellingen gebruiken. Denk aan sluitertijd, foto's per seconde enz.

Als je dat allemaal afzonderlijk moet aanpassen, kan het moment voorbij zijn.

Met de vogelknop houd je één knop ingedrukt. De Sony RX10 V roept onmiddellijk de instellingen op die je vooraf hebt geregistreerd.

Je hebt daarmee eigenlijk een tijdelijke actieknop.

Kies zelf wat verandert

Je hoeft niet al je huidige instellingen te laten overrulen.

Bij het registreren kan je aangeven welke instellingen de RX10 Mark 5 moet oproepen. Je kan bijvoorbeeld een snelle sluitertijd en continu-opname registreren en daarnaast bepaalde scherpstelinstellingen laten veranderen.

Andere instellingen kan je juist niet laten overrulen.

Dit maakt de functie flexibel. Het is daarom heel belangrijk om goed na te denken over wat je wel en niet door de vogelknop wilt laten veranderen. Anders gaat het niet goed.

Wil jij je RX10 V zelf snel instellen, ook voor vogels?

Gratis het E-book voor RX10 V DOWNLOADEN >> (klik op de gele tekst). 10 Instellingen, 25 Blz. speciaal voor RX10 V. Zo start je met goede instellingen.

Welke knop gebruik je?

Dit kan je helemaal zelf bepalen. Je kan bijvoorbeeld denken aan de knop aan de zijkant van de lens maar dit hoeft niet. De Sony RX10 V heeft meerdere aanpasbare knoppen.

Bedenk wel dat je de knop tijdens het fotograferen ingedrukt moet houden. Kies daarom een knop die je gemakkelijk kan bereiken terwijl je tegelijkertijd de camera vasthoudt, het onderwerp volgt en foto's maakt.

Voordeel: razendsnel actie

Het belangrijkste voordeel is duidelijk: snelheid.

Je bent bezig met een rustig onderwerp en ineens gebeurt er iets. Een vogel vliegt weg, er komt onverwacht een andere vogel voorbij of een stilzittend dier komt plotseling in beweging.

Met één druk op de knop kan je meerdere instellingen tegelijkertijd veranderen.

Daarvoor vind ik de vogelknop sterk. Ik zie hem vooral als een soort nood-actieknop. Maar is het ook het beste wat je kan doen?

Eén vogelknop voor alles bestaat niet

Hier zit meteen een belangrijk nadeel.

Er bestaat niet één perfecte instelling voor vogelfotografie.

De ene vogel beweegt nauwelijks, terwijl een andere razendsnel vliegt. Een grote vogel die rustig door de lucht zweeft vraagt iets anders dan een kleine, snelle vogel die voortdurend van richting verandert.

Ook kan je één vogel fotograferen of meerdere vogels tegelijk in beeld hebben. De achtergrond kan rustig of juist erg druk zijn.

En dan verandert ook het licht voortdurend. Misschien heb je fel licht of juist erg weinig licht.

Soms wil je onderbelichten, bijvoorbeeld omdat lichte delen anders te licht worden. In een andere situatie wil je je foto's juist lichter maken omdat je onderwerp anders te donker wordt.

Een vooraf ingestelde vogelknop kan onmogelijk vooraf weten wat er voor je lens gaat gebeuren.

Instellingen blijven een compromis

Dat is iets wat ik belangrijk vind om te beseffen.

Je kan bijvoorbeeld een zeer snelle sluitertijd onder de vogelknop zetten. Handig wanneer er ineens een snelle vogel voorbij vliegt.

Maar als het onderwerp veel langzamer beweegt en er weinig licht is, kan diezelfde sluitertijd onnodig hoog zijn. Je ISO loopt dan verder op en dat kan ten koste gaan van de beeldkwaliteit. En daarin is de RX10 V ook kwetsbaar door de kleine sensor.

Andersom kan een relatief rustige instelling weer te langzaam zijn zodra er plotseling veel snelheid in het onderwerp komt.

De vogelknop lost dus niet het belangrijkste probleem op: je moet nog steeds kunnen beoordelen welke instellingen bij de situatie passen.

VIDEO: ik testte hoe goed de Sony RX10 Mark V vogels kan herkennen in allerlei situaties

Scherpstellen verschilt ook per situatie

Hetzelfde geldt voor autofocus.

De ideale manier van scherpstellen hangt niet alleen af van het feit dat er een vogel in beeld staat.

Eén vogel tegen een rustige achtergrond is iets anders dan meerdere vogels door elkaar. Een onderwerp dat groot in beeld staat is weer anders dan een kleine vogel op grote afstand.

De geavanceerde autofocus van de Sony RX10 V helpt enorm, maar ook daarbij is het belangrijk dat je begrijpt wat de camera doet en wanneer je zelf moet ingrijpen.

De vogelknop gaat vaak zelf een vogel zoeken en bij meerdere vogels verlies je al direct de controle, jij wil op die ene vogel mikken die het mooiste is. Helaas.

Gratis het E-book voor RX10 V DOWNLOADEN >> (klik op de gele tekst). 10 Instellingen, 25 Blz. speciaal voor RX10 V. Zo start je met goede instellingen.

Nadeel: best ingewikkeld voor beginners

Er zit nog een tegenstrijdigheid in de vogelknop.

Het idee is juist aantrekkelijk voor beginners: je hoeft bij onverwachte actie maar één knop in te drukken en de camera schakelt meerdere instellingen tegelijk om.

Maar voordat die knop goed werkt, moet je hem eerst zelf instellen.

Je moet begrijpen welke opname-instellingen je wilt registreren, welke daarvan je wilt laten overrulen, welke instellingen juist hetzelfde moeten blijven en aan welke knop je de functie wilt koppelen.

Dat is op de Sony RX10 Mark 5 niet bepaald de meest eenvoudige functie om als beginner in te stellen.

En juist een beginner weet vaak nog niet goed welke combinatie van sluitertijd, autofocus, continu-opname en andere instellingen geschikt is voor een bepaalde situatie.

Daar zit voor mij een zwak punt van het idee van een vogelknop die alles zou oplossen voor iemand die anders niet weet wat te doen. Een functie die vooral bedoeld is om het voor beginners gemakkelijker te maken, vraagt bij het instellen juist behoorlijk veel kennis.

Je kan natuurlijk simpelweg de instellingen van iemand anders overnemen. Maar dan weet je nog steeds niet waarom die instellingen gekozen zijn en wanneer je ervan moet afwijken.

Je moet de knop ingedrukt houden

Een ander nadeel is praktisch.

Je moet de vogelknop ingedrukt houden terwijl je fotografeert.

Ondertussen volg je het onderwerp, bepaal je de compositie, bedien je de ontspanknop en wil je misschien ook nog een andere instelling aanpassen.

Voor sommige fotografen werkt dat prettig. Anderen vinden het juist fijner om de camera zo in te stellen dat ze vanuit hun normale manier van fotograferen snel kunnen reageren.

Zelf snel kunnen reageren

Dat laatste heeft mijn eigen voorkeur.

Ik leer cursisten juist om de camera zo te bedienen dat ze vanuit één stand heel snel kunnen reageren op veranderende omstandigheden.

Je hoeft dan niet te werken in allerlei standen (vaak komt er dan al te veel info op je af). Het houdt het eenvoudig en toch kan je enorm snel instellingen aanpassen voor een vogel die zit, een snelle vogel of een minder snelle vogel, meerdere vogels in de lucht of niet.

Ook leer ik cursisten met mijn 2 knoppen heel snel scherpstellen. Je bent altijd klaar voor een vogel die bijvoorbeeld rustig zit of een vogel die snel door de lucht vliegt. En ook kan je met 1 knop kiezen om zelf op een vogel te mikken en de andere knop de vogel door de RX10 V laten zoeken.

Deze instellingen doe ik allemaal voor in mijn online cursus over de Sony RX10 V voor vogels.

Slimme bediening van de RX10 V

Juist omdat de Sony RX10 Mark 5 zoveel mogelijkheden heeft, heb ik veel aandacht besteed aan een slimme en snelle bediening van deze camera.

Je hoeft namelijk lang niet voor iedere verandering het menu in. Als je de juiste functies op handige plaatsen beschikbaar hebt, kan je verrassend snel werken.

Dat vind ik uiteindelijk belangrijker dan alleen een vogelknop instellen.

Een camera met honderden instellingen hoeft tijdens het fotograferen namelijk helemaal niet ingewikkeld te voelen. Het gaat erom dat de instellingen die jij daadwerkelijk nodig hebt snel bereikbaar zijn.

Vogelknop of geheugenstand?

Naast de vogelknop heeft de RX10 V ook geheugenstanden. Daarmee kan je complete combinaties van instellingen opslaan.

Het verschil is vooral dat de vogelknop tijdelijk werkt. Je houdt hem ingedrukt voor de onverwachte actie en laat hem daarna weer los.

Een geheugenstand is handiger wanneer je bewust voor langere tijd op een andere manier wilt fotograferen.

Ga je bijvoorbeeld langere tijd bewegende onderwerpen fotograferen, dan hoef je niet voortdurend een vogelknop ingedrukt te houden.

Wanneer vind ik de vogelknop wel handig?

Vooral voor onverwachte actie.

Je fotografeert iets rustigs en ineens vliegt er een vogel voorbij. Je hebt geen tijd om eerst verschillende instellingen te veranderen.

Knop indrukken, camera direct naar een veilige actie-instelling en fotograferen.

Daar kan de functie absoluut waarde hebben.

Het doel is dan niet dat de instellingen perfect zijn. Het doel is dat je binnen een fractie van een seconde een redelijke uitgangspositie hebt waarmee je de foto überhaupt kunt maken.

Daarom vind ik ‘nood-actieknop’ eigenlijk een betere omschrijving dan vogelknop.

Is de vogelknop de beste oplossing?

Wat mij betreft niet.

De vogelknop kan handig zijn en ik begrijp goed waarom deze functie populair is bij mensen die vogels fotograferen. Zeker als noodoplossing voor onverwachte actie heeft hij waarde.

Maar er kleven ook nadelen aan. Je moet de functie eerst vrij uitgebreid instellen, je moet de knop tijdens het fotograferen ingedrukt houden en één vaste combinatie van instellingen kan onmogelijk optimaal zijn voor iedere vogel en iedere situatie.

Vooral voor beginners vind ik dat belangrijk. Juist wanneer je nog weinig ervaring hebt, lijkt één knop die alles voor je regelt aantrekkelijk. Maar uiteindelijk leer je meer en ben je flexibeler wanneer je begrijpt welke instellingen belangrijk zijn en deze zelf snel kunt aanpassen.

Dat is ook de manier waarop ik mijn cursisten leer werken: niet voor iedere situatie een aparte truc of knop onthouden, maar de Sony RX10 V zo slim instellen dat je vanuit één manier van werken razendsnel kan reageren.

De vogelknop kan daarbij een handig hulpmiddel zijn. Maar als je de RX10 Mark 5 echt snel leert bedienen zoals ik zelf doe met al mijn Sony camera's, zal je merken dat je hem veel minder nodig hebt dan je misschien denkt.